اورکلاک کردن پردازنده با اعمال تنظیمات مناسب و استفاده از خنککنندههای قوی، میتواند سبب بهبود چشمگیر عملکرد و سرعت پردازنده شود. ابزارهای فوقالعاده زیادی در این حوزه وجود دارد که به شما کمک میکنند و کارایی اورکلاک را به حداکثر برسانند. در مقایسه با گذشته، این مسئله دیگر پیچیده نیست و برای کاربران سادهتر از قبل قابل درک است.
حالا سوال اینجاست که آیا باید پردازنده را اورکلاک کرد؟ پاسخ به این سوال به طور کامل به تصمیم شما بستگی دارد. اورکلاک کردن، خودش دارای ریسکهای خاصی است، اما اگر به موضوعات فنی بسیار حساس نیستید، امکان دارد ضمانت پردازنده حتی با اورکلاک کردن حفظ شود و شما بتوانید با اعتدال، یک بهبود در عملکرد بدون مشکلات زیاد داشته باشید.
نکات قبل از اقدام به اورکلاک کردن پردازنده
- کنترل دما و استفاده از خنککننده موثر: حرارت افزایش یافته در نتیجه اورکلاک میتواند بر سلامت پردازنده تأثیر گذار باشد. استفاده از یک خنککننده قوی و موثر، به تنظیم دمای پردازنده کمک کرده و از مشکلات حرارتی جلوگیری نمایید.
- استفاده از منابع تغذیه قوی: اورکلاک کردن میتواند مصرف انرژی پردازنده را افزایش دهد. اطمینان حاصل کنید که منبع تغذیه شما قدرت کافی را برای تأمین نیازهای اضافی سیستم دارد.
- ارزیابی خنککننده استاندارد: اگر از خنککننده استاندارد (استوک) همراه با پردازنده استفاده میکنید، احتمالاً نیاز به ارتقاء به یک خنککننده با کارایی بالاتر را در نظر بگیرید تا مشکلات حرارتی را کاهش دهید.
- پشتیبانی از مادربرد: مطمئن شوید که مادربرد شما از اورکلاک پشتیبانی میکند و تنظیمات BIOS یا UEFI برای این کار قابل تنظیم است.
- پشتیبانی از تنظیمات بهینه: تنظیمات اورکلاک را با دقت اعمال کنید و از تنظیمات بهینه و پایدار استفاده کنید تا از مشکلات ناخواسته جلوگیری شود.
- توجه به طول عمر پردازنده: اورکلاک کردن ممکن است طول عمر پردازنده را کاهش دهد. این نکته را در نظر داشته باشید و از انجام اورکلاک متوازن با ضرورتهای شما اطمینان حاصل کنید.
از طرفی، در صورت اورکلاک کردن لپتاپ، توصیه میشود به دلیل محدودیتهای سختافزاری در این دستگاهها، با احتیاط به کار گرفته شود و به دقت توجه شود تا از مشکلات ناخواسته جلوگیری شود.
باید توجه داشت که اورکلاک پردازنده (CPU) میتواند ضمانت آن را باطل کند. پردازندههای AMD و اینتل معمولاً اورکلاکینگ را پوشش نمیدهند، اگرچه اثبات اینکه اورکلاکینگ باعث از بن رفتن پردازنده شما میشود، بسیار پایین است، مگر اینکه ولتاژ زیادی به تراشه در طی این عملیات وارد شود. تولیدکنندگان مادربرد ممکن است که اورکلاکینگ را پوشش ندهند و اجازه این کار را صادر نکنند. اگر نگران این موضوع هستید، میتوانید قبل از این کار، ضمانتنامه خود را بررسی کنید.
شناسایی CPU
برای شروع به اورکلاک کردن پردازنده، ابتدا باید کاملاً آن را شناخته و از بخشهای مختلف آن آگاهی پیدا کنید. ممکن است تراشه حتی از اورکلاک پشتیبانی نکند. اگر چنین است، با کمی تحقیق میتوانید مباحث تئوری این موضوع را بررسی کنید
- مدل و سری پردازنده: ابتدا نوع و مدل پردازنده خود را شناسایی کنید. این اطلاعات معمولاً در داخل کیس کامپیوتر یا در تنظیمات سیستم (مثل System Information در ویندوز) قابل دسترسی است.
- پشتیبانی از اورکلاک: بررسی کنید که آیا پردازنده شما از اورکلاک پشتیبانی میکند یا خیر. اطلاعات مربوط به این مورد معمولاً در سایت تولید کننده پردازنده (مانند Intel یا AMD) یا در دفترچه راهنمای پردازنده قابل دسترسی است.
- محدودیتها و حدود ایمنی: بررسی کنید که آیا تولید کننده پردازنده محدودیتها یا حدود ایمنی برای اورکلاک تعیین کرده است یا خیر. این اطلاعات نیز در مستندات مربوط به پردازنده قابل دسترسی است.
- برنامههای اورکلاک: استفاده از برنامههای اورکلاک مانند MSI Afterburner، Intel XTU، یا AMD Ryzen Master میتواند به شما کمک کند تا به طور ایمن تنظیمات اورکلاک را اعمال کنید.
- پایداری سیستم: اطمینان حاصل کنید که سیستم شما با توجه به مشخصات فیزیکی و حرارتی خود، قادر به مدیریت اورکلاک است و از خنککننده مناسبی برخوردار است.
پس از این مراحل، میتوانید به تدریج و با آزمایشهای کوچک، تنظیمات اورکلاک را اعمال کنید و عملکرد پردازنده خود را ارتقاء دهید. همچنین، به یاد داشته باشید که همواره مراقب تغییرات دما و پایداری سیستم باشید تا از خرابی یا مشکلات حرارتی جلوگیری کنید.
در ادامه، جدولی را آوردهایم که چندین پردازنده اینتل در آن نمایش داده شده و اورکلاک برای آنها تائید شده است. اگر پردازنده مرکزی شما در این لیست وجود ندارد و پسوند K یا X در آن وجود ندارد، ممکن است که اورکلاکینگ بهکلی در آن امکان پذیر نباشد. اگر مطمئن نیستید، بهتر است که بررسی بیشتری انجام دهید.
| SKU | Base Clock | Turbo Clock |
|---|---|---|
| Core i9-9900K | 3.6GHz | 5.0GHz |
| Core i7-9700K | 3.6GHz | 4.9GHz |
| Core i5-9600K | 3.7GHz | 4.6GHz |
| Core i7-8086K | 4.0GHz | 5.0GHz |
| Core i7-8700K | 3.7GHz | 4.7GHz |
| Core i5-8600K | 3.6GHz | 4.3GHz |
| Core i3-8350K | 4.0GHz | N/A |
پردازندههای AMD نسلهای زیادی دارند که قفلی روی آنها وجود ندارد و همهی آنها قابل شارژ باقی ماندهاند. اینکه آیا شما سی پی یو سری AMD FX یا یکی از تراشههای جدید رایزن را مورد استفاده قرار میدهید، همگی میتوانند یک مسئله قابل توجه باشند. اما میتوانیم همهی آنها را در اینجا لیست کنیم، اما یقیناً لیست بلند بالایی خواهد شد. اگر پردازنده AMD دارید، اورکلاک آن به احتمال ۹۹ درصد قابل انجام خواهد بود، پس نگران نباشید.
تمیزکاری قبل از اورکلاک CPU
از آنجایی که اورکلاکینگ دمای عملکرد سیستم شما را افزایش میدهد، هم سی پی یو و هم فن خنک کننده سیستم وادار خواهند شد که بیش از حد معمول کار کنند. اگر اولین بار است که چنین کاری انجام میدهید، میتوانید PC خود را ابتدا تمیزکاری کرده و سپس این کار را انجام دهید. شما میتوانید فیلترهای گرد و غبار روی فنهای ورودی جلویی کامپیوتر را تمیز کنید یا اینکه تمام سختافزار و قطعات را برداشته و تمام سطوح داخلی آن را پاکسازی کنید.
در نهایت، شما میتوانید اطمینان حاصل کنید که تودههای گرد و غبار مانع جریان هوا در داخل و خارج از رایانه شما نمیشوند. همچنین، میتوانید اطمینان حاصل کنید که گرد و غباری روی کولر پردازنده وجود ندارد. اینجا است که اکثر گرمای اضافی از سیستم بهدور خواهد ماند.
قبل از تمیز کردن کامپیوتر، آن را خاموش کرده و یک مچ بند ضد الکتریسیته ساکن استفاده کنید. همچنین ما توصیه نمیکنیم که از جاروبرقی برای از بین بردن گرد و غبار استفاده کنید، چرا که بهدلیل تجمع استاتیک، میتواند خطرناک باشد. اگر دستیابی و پاکسازی گرد و غبار چندان آسان نیست، میتوانید از اسپریهای هوای فشرده استفاده کرده و تمیز کاری سادهتری را داشته باشید.
سرانجام وقتی که آماده شدید، میتوانید قسمت مارک شده سی پی یو خود را باز کرده و دستورالعملها را دنبال کنید.
پردازنده اینتل
برای اورکلاک کردن پردازندههای اینتل، از بایوس میتوانید استفاده کنید. این راهنما برای کاربران مبتدی بسیار ساده است، بنابراین توصیه میشود که برنامهی Extreme Tuning Utility که بر پایه ویندوز است را دانلود کرده و از آن استفاده کنید. این مجموعه نرمافزار رایگان بهطور واضح برای اورکلاک کردن پردازندههای اینتل طراحی شده است.
برنامه XTU
برنامه XTU با توجه به گزینههای بسیار ریز عمل میکند و ممکن است که در ابتدا کمی ترسناک بهنظر برسد، اما همین که کار با آن را یاد بگیرید، همه چیز برایتان منطقی خواهد شد و میتوانید از اطلاعات بسیار مفید آن استفاده کنید. حال مرحله به مرحله کار را جلو میبریم.
مرحله اول
اورکلاک کردن پردازنده یک راه برای افزایش عملکرد سیستم است، اما با چالشها و مخاطراتی همراه است. درست است که این کار میتواند عملکرد پردازنده را بهبود بخشد، اما باید به نکات زیر توجه داشت:
درجه حرارت و عملکرد پایه
در ابتدا، قبل از هر تنظیمی بر روی پردازنده، مهم است که به درجه حرارت و عملکرد پایهٔ آن توجه کنید. برنامه XTU میتواند به شما اطلاعات دقیقی در مورد این موارد ارائه دهد. از نمودارها و اطلاعات موجود در برنامه برای بررسی درجه حرارت فعلی و عملکرد پردازنده استفاده کنید.
- دما (Temperature): مطمئن شوید که درجه حرارت پردازنده در حد معقول و ایمن قرار دارد. حرارت زیاد میتواند به عمر مفید پردازنده آسیب بزند.
- فرکانس پایه (Base Frequency): اطمینان حاصل کنید که پردازنده در فرکانس پایهٔ خود (بدون اورکلاک) به درستی عمل میکند و هیچ مشکلی وجود ندارد.
هدف از این مرحله، مشاهده وضعیت اولیهٔ پردازنده و اطمینان از عدم وجود مشکلات احتمالی است. اگر هر گونه نقص یا ناهماهنگی وجود دارد، بهتر است ابتدا آن را برطرف کنید و سپس به مراحل بعدی اقدام کنید.
توجه کنید
اگر بعد از این یک ساعت، اطلاعاتی که به شما نشان داده میشود را نگاه می کنید.دمای بسته را یادداشت کنید. اگر پردازنده مرکزی شما از ۸۰ درجه گرمتر است، فضای گرمایی لازم برای اورکلاک را ندارید. ما به شما توصیه میکنیم که قبل از ادامهی کار، خنکسازی سی پی یو را بهشکل دقیق انجام دهید و آن را بهبود بخشید.
مرحله دوم
ضربها
شما میتوانید CPU خود را با استفاده از تب Basics اورکلاک کنید، اما یادگیری در مورد اجزای مختلف اورکلاک میتواند به شما کمک کند تا درک بهتری از اتفاقاتی که روی میدهد داشته باشید. همچنین دستیابی به اورکلاک پایدارتر نیز برای شما فراهم خواهد شد. تب Advanced Tuning را از منوی سمت چپ انتخاب کرده و سپس به بخشی تحت عنوان Multipliers بروید.
ضرایب، که همان نسبت پردازنده هستند، با سرعت خروجی از CPU مطابقت دارند. این ضرب فرکانسی BCLK یا کلاک مرجع نیز نامیده میشود. ضریب x32 معمولا بهمعنای فرکانس توربو ۳.۲ گیگاهرتز است.
ضرب خود را با یک عدد مانند x33 در همه هستهها افزایش دهید. اگرچه شما میتوانید فرکانسها را بهصورت جداگانه روی هستههای مختلف تنظیم کنید، اما ما برای سادهسازی کارها، به ایجاد اورکلاک تمام هستهای خواهیم پرداخت.
اکنون نوبت به آن رسیده است که ثبات اورکلاک را تست کنید. در این قسمت، Stress Test را از فهرست سمت چپ انتخاب کرده و سپس تست را دوباره انجام دهید. در این حالت، تنها باید ۱۰ دقیقه برای تست صبر کنید. اگر این بخش بدون مشکل به پایان رسید، ضرب را یک مرحله دیگر افزایش دهید. حال بازهم مراحل قبل را تکرار کنید. سرانجام، تست نتیجهی ناموفق را گزارش میکند که باعث خراب شدن رایانه خواهد شد و شما باید در هنگام رخ دادن این اتفاق، ضرب را به یک حالت قبلی باز گردانید.
اگر از اورکلاک نهایی راضی هستید، تستهای استرس را طولانیتر کرده و چند ساعت نیز به تجربهی یک بازی بپردازید تا اطمینان حاصل کنید که اورکلاک ثبات خواهد داشت. در غیر اینصورت، یک قدم دیگر ضرب را کاهش دهید و دوباره فرایند تست استرس را انجام دهید. وقتی که به نقطهای رسیدید که میتوانید طبق معمول و با فرکانس بالاتر از کامپیوتر شخصی خود استفاده کنید، برای یک اورکلاک موفق آماده شوید.
اگر در تلاش برای تثبیت اورکلاک خود، به مشکلی خورده یا میخواهید ببینید که آیا میتوانید فشار بیشتری به سیستم وارد کنید، میتوانید ولتاژ آن را تنظیم کنید.
اگر از اورکلاک نهایی راضی هستید، تستهای استرس را طولانیتر کرده و چند ساعت نیز به تجربهی یک بازی بپردازید تا اطمینان حاصل کنید که اورکلاک ثبات خواهد داشت. در غیر اینصورت، یک قدم دیگر ضرب را کاهش دهید و دوباره فرایند تست استرس را انجام دهید. وقتی که به نقطهای رسیدید که میتوانید طبق معمول و با فرکانس بالاتر از کامپیوتر شخصی خود استفاده کنید، برای یک اورکلاک موفق آماده شوید.
اگر در تلاش برای تثبیت اورکلاک خود، به مشکلی خورده یا میخواهید ببینید که آیا میتوانید فشار بیشتری به سیستم وارد کنید، میتوانید ولتاژ آن را تنظیم کنید.
مرحله سوم
ولتاژ اصلی
بسیاری از پارامترهای ولتاژ میتوانند بر عملکرد پردازنده تاثیر بگذارند، اما مسلماً بهترین و تاثیرگذارترین مورد مربوط به ولتاژ هسته یا همان VCore است. شما میتوانید ولتاژ را با استفاده از برنامه XTU تنظیم کنید که دقیقاً مانند نحوه تعیین ضربها خواهد بود. این فرایند میتواند بین اورکلاکهای ناپایدار و پایدار یا حتی تفاوت میان اورکلاکهای متوسط و خیلی بالاتر، تفاوت قائل شود.
این یک مرحله مهم در فرآیند اورکلاکینگ است. افزایش ولتاژ (Vcore) میتواند توانایی پردازنده را در اجرای فرکانس بالاتر افزایش دهد، اما حتماً باید با دقت انجام شود تا به دمای ناپذیر نرسد.
در صورتی که استرس تست نشان دهد که دمای پردازنده در حد مطلوبی قرار دارد و سیستم بدون مشکل اجرا میشود، میتوانید به تدریج ولتاژ را افزایش دهید و این فرآیند را تکرار کنید تا به یک تنظیمات مطلوب برای اورکلاک برسید.
مرحله چهارم
شما میتوانید با تغییرات کوچک در تنظیمات، از تنظیمات بهتر و پایدارتری برای اورکلاک دستیابی کنید. انجام تستهای استرس و بررسی دما بسیار حیاتی است تا از پایداری و ایمنی سیستم اطمینان حاصل شود.
اگر دمای پردازنده به میزان قابل قبولی کنترل شده باشد و سیستم بدون مشکل اجرا شود، میتوانید به تنظیمات بیشتری دست پیدا کرده و این فرآیند را تکرار کنید. هربار که تغییرات اعمال میکنید، مهم است که تست استرس را انجام داده و دما را نظارت کنید.
پس از یافتن تنظیمات اورکلاک پایدار و مطمئن کننده، بهتر است آن تنظیمات را یادداشت کنید تا در صورت نیاز به آن بازگردید. همچنین، هنگام انجام هر تغییر، از افزایش ولتاژ با احتیاط بیشتری استفاده کنید تا از آسیب به پردازنده جلوگیری شود.
اورکلاک
اورکلاک به معنای افزایش سرعت یا کارایی قطعات سختافزاری یک کامپیوتر است. در اینجا، اصطلاح اورکلاک معمولاً به افزایش سرعت پردازنده اطلاق میشود. این عمل به وسیلهی افزایش فرکانس کاری پردازنده انجام میشود.
پردازندههای کامپیوتر معمولاً با یک فرکانس کاری خاص (بر حسب گیگاهرتز) عمل میکنند. اورکلاک کردن پردازنده به افزایش این فرکانس منجر میشود، که باعث اجرای عملیاتهای محاسباتی به سرعت بیشتری میشود. این فرآیند بهطور معمول توسط کاربران علاقهمند به بازیهای رایانهای یا برنامههای نیازمند پردازش گسترده انجام میشود.
مهمترین نکته در اورکلاک، این است که باید با دقت انجام شود. افزایش فرکانس به همراه افزایش ولتاژ ممکن است منجر به افزایش دما و مصرف برق شود، و در نتیجه ممکن است نیاز به خنکسازهای قویتر یا تنظیمات خاص برای جلوگیری از افت حرارتی داشته باشد. همچنین باید توجه داشت که اورکلاک ممکن است تا حدی باعث کاهش عمر مفید قطعات شود و در صورت نادرست انجام شود، ممکن است باعث خرابی سختافزار گردد.
